Socius, het Steunpunt voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk, heeft op vrijdag 30 september de winnaars bekendgemaakt van de fotowedstrijd die door de organisatie werd gehouden en begin september afliep. Jonas Maris, voltijds medewerker en huisfotograaf van vzw Mechelse Hattrick, sleepte de eerste prijs in de wacht die werd verbonden aan het thema ‘Diversiteit’.

De organisatie, met hoofdzetel in Brussel, zocht onder meer naar originele, pakkende foto’s die binnen het plaatje van ‘Vrijwilligerswerk’ en ‘Diversiteit’ pasten. De winnende foto werd vastgelegd tijdens het optreden van het muzikale vluchtelingencollectief  Hattrick Djembe Band in inloophuis ’t SAS in Brugge. De momentopname toont de omhelzing van frontman Rifi Kythouka met één van de bezoekers van het inloophuis waar mensen in armoede samen iets trachten op te bouwen. Jonas slaagde erin dit unieke moment vast te leggen. Het beeld straalt verbondenheid, tederheid én samenhorigheid uit. Bovendien is de cadrage uitermate geslaagd: een snapshot met de allures van een studiofoto.

Als een roofdier

“Het is een kwestie van aanvoelen, allicht”, zegt Jonas Maris. “Is dit een lucky shot? Ja en neen. Uiteraard wel, omdat ik heel gelukkig ben dat ik dit beeld geschoten heb. Maar louter toeval kan je dit niet noemen. Als fotograaf hang je rond de mensen, je verbergt je achter de camera en tracht je zo goed als onzichtbaar te maken. Dat vraagt enige tijd, gewenning én vertrouwen van de personen waar je contact mee legt. Van zodra die elementen voorhanden zijn, kan je echt aan de slag.”

“Als fotograaf tast ik mijn omgeving af, tracht ik me in de huid van de anderen te verplaatsen en aan te voelen waar de elektriciteit in de lucht hangt. Op een bepaald moment voel je dat het gaat gebeuren, je ruikt het moment, je stelt scherp én je drukt af, en nog eens, en nog eens, en nog eens. En plots heb je hét beeld in je vizier. Toch weet je pas achteraf, wanneer je bij de selectie door het beeld opnieuw geraakt wordt, dat je getuige was van iets moois. In deze foto gaat het niet puur om de omhelzing op zich. De meerwaarde zit ‘em in de kracht en de oprechtheid ervan en het sprankeltje geluk dat af te lezen valt op het gezicht van de man.”

Maris is een van die fotografen die moeilijk in een hok te plaatsen is. Hij excelleert in gevoelige zwart-wit portretten waarin hij de tijd tot stilstand brengt, de actie en de emotie bevriest in één beeld. Hij verstaat de kunst om warmte in zwart-wit fotografie binnen te brengen. Maar tegelijk kan hij dampende acties weergeven in schreeuwende kleurcomposities. Dan gaat hij te keer als de verleider met de camera. Hij is vooral een jager die op de loer ligt om zijn prooi met één afdruk te vatten, of dat nu gebeurt in de duistere wereld van de underground of een hippe danstent. De mens staat centraal in zijn fotografie, meer nog ‘de mensen’. Het is vooral de interactie tussen personen, het 1+1=3 gevoel, dat hij zoekt, niet alleen als fotograaf trouwens. De bekroonde foto, Soul/Seul, is daar het perfecte voorbeeld van.

Een lach en een traan

Zoals Toots Tielemans zijn muziek situeert tussen lach en traan, zo kunnen we ook de beelden van Jonas Maris met dezelfde woorden omschrijven. In het geluk zoekt hij het donkere kantje. In de ellende zoekt hij een lichtpunt. Dat spanningsveld is juist de enorme meerwaarde die zijn foto’s uitstralen.

De winnaars van de themaprijzen werden beloond met een e-Reader, de hoofdwinnaar ging met een iPad2 aan de haal. Maris: “Ik ben heel blij om vanuit het sociale platform als fotograaf te kunnen optreden. Ik ben een tijdje als journalist actief geweest. Dan benader je de wereld als buitenstaander. In de sociale sector heb ik het voordeel van middenin de actie te staan, één van hen te zijn, en dat komt mijn fotografie alleen maar ten goede. Dit is niet alleen mijn beeld, het is ook hun beeld, en dat maakt het alleen maar sterker. Deze prijs, die van de sociale sector zelf uitgaat, is vooral motiverend om nog dieper in de materie in te duiken.”

Voor Hattrick community manager en collega Henk Van Nieuwenhove komt deze bekroning niet als een verrassing. “Ik heb Jonas zien evolueren van een bedeesde jongen tot een spring in ’t veld”, zegt Van Nieuwenhove. “Als je in deze sector als fotograaf wil slagen, moet je over het juiste DNA beschikken, en ook over dat tikkeltje relativeringsvermogen. Het is niet allemaal ellende! Dat is de grote boodschap die zijn foto’s uitdrukken, en waar de mensen uit de doelgroep ook kracht uit putten. Zijn foto’s zeggen soms meer dan honderd lijnen tekst.”